Verhältnis

Türkçede bir “hal” vardır, bir de “ahval”. Tekil “hal” çoğunlukla bir kişinin ya da şeyin kendi içindeki durumunu anlatırken, çoğul “ahval” genellikle dış dünyayla, başka kişilerle veya koşullarla olan ilgisini, karşılıklı münasebetini ima eder. Almancadaki “Verhältnis” kelimesi de işte bu "ahval" fikrine, yani bir şeyin başka bir şeye göre aldığı hale, duruma ve aralarındaki ilişkiye göz kırpar. Kökündeki “halten” fiili Türkçedeki “tutmak” veya “bulunmak” gibi bir durumu, bir pozisyonu ifade eder. Başına gelen “ver-” öneki ise bu tutuşun, bu duruşun yönünü ve niteliğini değiştirir; artık kendi başına bir duruş değil, karşılıklı bir duruştur bu. Tıpkı “görmek” fiilinin, karşılıklı yapıldığında “görüşmek” haline gelmesi gibi. Kelimenin önüne gelenler ise bu ilişkinin tabiatını belirler. Örneğin “Machtverhältnis” kelimesinde “Macht” yani “güç” devreye girince, bu ilişki bir güç dengesi ya da mücadelesi halini alır. “Ausbeutungsverhältnis” dendiğinde ise “Ausbeutung” yani “sömürü”, bu ilişkinin adını koyar ve artık iki taraf arasındaki münasebetin adaletsizliğini ifşa eder. Yani Almanca, kelimeleri birbiriyle görüştürerek, aralarındaki ahvali tek bir kelimede özetler.