Leben

Bir kelimenin içini açıp baktığınızda, orada bir milletin dünyayı nasıl gördüğünü, neyi neye benzettiğini anlarsınız. Almanlar için "hayat" manasındaki Leben kelimesi de böyledir. Leben tek başına durmaz; yanına başka kelimeleri alarak adeta hayatın binbir yüzünü resmeden bir haritaya dönüşür. Türkçede bizim "yaş" kelimesiyle yaptığımıza benzer bir durumdur bu. "Yaş" tek başına bir ömür dilimidir, ama "yaşamak" dediğimizde nefes alır, "yaşantı" dediğimizde tecrübeye, "yaşıt" olduğumuzda ise bir kuşağa dönüşür. İşte Almancadaki Leben de tıpkı bizim "yaş" gibi başka kelimelerle evlenerek yeni anlamlar doğurur. Mesela bir ömrün sonbaharı için iki kelimeyi birleştirip Lebensabend derler, yani "hayat akşamı". Çalışarak geçen yılların bütününe ise Erwerbsleben, yani "kazanma hayatı" adını verirler. Hukuki bir metinde ya da resmi bir haberde karşınıza çıkacak olan Ableben ise hayatın bitişini, yani "uzaklaşan hayatı" ifade eder. Alman zihni, hayatın her bir safhasını, her bir koşulunu ayrı bir kelimeyle damıtarak somutlaştırır; kelimeleri birleştirerek hayatın kendisi kadar karmaşık ve zengin bir kavramlar ağı örer. Bu, kelimelerin basit bir toplamı değil, hayatın kendisine dair felsefi bir duruştur.