Gewinn

Almancadaki Gewinn kelimesiyle başlayalım; kendisi "kazanç" ya da "kâr" demektir. Bu kökün tek başına duruşu bile bir hikaye anlatır. İçinde yatan fiil gewinnen, yani "kazanmak", adeta bir avcının uzun bir takipten sonra avını ele geçirmesini, bir mücadelenin sonunda zafere ulaşmasını anımsatır. Bu kelime, Türkçedeki "kazanmak" fiilinin hem bir yarışı kazanmak hem de para kazanmak anlamlarını taşıması gibi, çaba sonucu elde edilen her türlü olumlu neticeyi kucaklar. Ama Alman zihni bu kökün yanına başka kelimeler ekleyerek, bu basit kazanç fikrini nasıl da dallanıp budaklandırdığını gösterir. Mesela Gewinnstreben dediğimizde, streben yani "çabalamak, peşinde koşmak" fiiliyle birleşerek, kâr etme eylemini neredeyse ahlaki bir arayış, bir hayat amacı seviyesine taşır. Ancak aynı kökün ucuna Sucht, yani "bağımlılık, düşkünlük" kelimesi eklendiğinde, Gewinnsucht ortaya çıkar ve bu arayış birdenbire patolojik bir hırsa, gözü dönmüş bir tutkuya dönüşür. Kelimenin sonuna gelen ek, bir niyetin nasıl olup da bir saplantıya evrilebileceğini gösterir. Gewinnwarnung ise, bir şirketin beklenen kârı elde edemeyeceğini önceden bildirmesi, yani adeta yaklaşan bir fırtınaya karşı yapılan bir "kâr uyarısıdır". Gewinn, böylece basit bir muhasebe terimi olmaktan çıkıp insanın umutlarını, hırslarını ve korkularını yansıtan bir aynaya dönüşür.