Schlag

Türkçede bir kelimeyi alıp ona ekler takarak nasıl yepyeni dünyaların kapısını araladığımızı bir düşünün. Mesela "vurmak" fiilini ele alalım. Tek başına basit bir eylemdir. Ama bu köke bir ek getirip "vurgu" dediğimizde, seslerin müziğine, cümlenin ahengine geçeriz. "Vuruş" dediğimizde ise bir müzik aletinden çıkan ritme veya bir tenisçinin topa dokunuşuna uzanırız. Almancadaki Schlag kelimesi de işte böyle doğurgan bir köktür. Temelinde "vurma, çarpma, darbe" fikri yatar ve bu basit, fiziksel eylemden yola çıkarak hayatın en olmadık köşelerine ulaşır. Tıpkı bizim "vurmak"tan "vurgu"ya geçmemiz gibi, Almanca da Schlag kelimesinden yola çıkarak bir tenis maçındaki servisin gücünü (Aufschlag), bir boksörün vuruş gücünü (Schlagkraft), hatta bir fikri en vurucu şekilde özetleyen kelimeyi, yani sloganı (Schlagwort) yaratır. Bir kelimenin içindeki bu basit hareket, hayatın farklı sahnelerinde bambaşka anlamlara bürünerek adeta kendi ailesini kurar. Bir kalbin atışından (Herzschlag), kaderin vurduğu acı bir darbeye (Schicksalsschlag), hatta siyasi bir tartışmadaki sert söz düellosuna (Schlagabtausch) kadar uzanan bu aile, bir kelimenin içindeki hareketin ne kadar çok hikâye barındırabileceğinin en güzel kanıtıdır.