Lage

Almancanın "Lage" kelimesi, ilk bakışta sadece bir yer, bir konum belirtir gibi durur. Ancak bu kelime, Türkçedeki "durmak" fiilinin "durum" kelimesini doğurmasına benzer bir üretkenliğe sahiptir. "Durmak" eylemi nasıl soyutlaşarak bir vaziyeti, bir hâli anlatır hale geliyorsa, "Lage" de yattığı, serildiği yerden kalkıp hayatın her alanına sızar. Bir şeyin temelini, yani üzerine kurulduğu zemini anlatmak için "Grundlage" (temel) deriz; burada "Grund" zemin, "Lage" ise onun üzerine serilen şeydir. Bir işin hukuki zemininden bahsederken "Rechtsgrundlage" (hukuki dayanak) kelimesi karşımıza çıkar; kanunun üzerine serilmiş, hukuk zemininde yatan bir temeldir bu. Öte yandan, bir insanın kendini içinde bulduğu çaresizliğe "Notlage" (çaresizlik) denir; "Not" yani ihtiyaç ve sıkıntı halinin kişiyi içine yatırdığı, hareket edemez kıldığı bir durumdur bu. Hatta bir ordunun yenilgisi bile "Niederlage" olarak adlandırılır; "nieder" yani "aşağı, yere" kelimesiyle birleşerek, askerin yere serilişini, mağlubiyetin o fiziksel çöküşünü anlatır. Demek ki Almanca, tıpkı bizim dilimiz gibi, somut bir eylemden yola çıkıp soyut kavramlar inşa etmeyi seviyor; kelimeleri birer tuğla gibi üst üste koyarak, basit bir yatma eyleminden yenilginin ve hukukun karmaşık yapılarına ulaşıyor.