Markt

Almancadaki Markt kelimesi, tezgâhların kurulduğu, köylünün mahsulünü, zanaatkârın el emeğini getirdiği o cıvıl cıvıl meydanla başlar. Bu kelimenin kendisi dahi bize yabancı değildir, Latincedeki mercatus üzerinden bize “market” olarak uğramıştır. Fakat Alman zihni bu somut mekânı alır ve üzerine kelimeler ekleyerek onu soyut bir savaş alanına, bir inanç sistemine, hatta bir baskı mekanizmasına dönüştürür. Tıpkı Türkçede “göz” deyip sonra onu “gözetlemek”, “gözde” veya “gözdağı” gibi bambaşka diyarlara taşımamız gibi, Almanlar da Markt kelimesini başka kelimelerle evlendirerek yeni anlamlar doğurur. Mesela Marktwert kelimesi, bir futbolcunun yeteneğini alınıp satılabilir bir değere dönüştürürken, Marktgläubigkeit ifadesi ise piyasanın görünmez eline neredeyse ilahi bir güç atfeder. Burada artık sebze satan teyzeler yoktur; inançlar, değerler ve güç dengeleri çarpışmaktadır. En ilginci belki de Marktwächter, yani “piyasa bekçileri”dir. Sanki pazarın girişinde duran ve düzeni sağlayan eski zamanların zabıtası, günümüzün karmaşık ekonomik sistemini denetleyen modern bir kuruma dönüşmüştür. Kelimenin içindeki bu yolculuk, somut bir pazar yerinin nasıl soyut bir iktidar ve inanç alanına evrildiğinin hikâyesidir.