Staat

Türkçede bir kelimenin sonuna ekler getirerek yeni manalar inşa etme maharetimiz, sanki bir nehrin yatağını genişletmesine benzer; su aynı sudur, ama aktığı coğrafya değiştikçe ismi, hızı ve taşıdığı bereket de değişir. İşte Almancadaki "Staat" kelimesi de böyle bir ana damardır; önüne başka kelimeler gelerek kendi yatağını genişletir, manasını derinleştirir. Latince "status" kelimesinden gelen ve duruş, vaziyet, hal bildiren bu kök, Türkçedeki "devlet" kelimesiyle aynı kökten gelmese de benzer bir yolculuk geçirmiştir. "Devlet", Arapçada "dönmek, devretmek" fiilinden türeyip iktidarın el değiştirmesini anlatırken, "Staat" ise bir düzenin sabitliğini, ayakta duruşunu ifade eder. Bu yüzden bir Alman, devletin parasına "Staatsgeld", hazinesine "Staatskasse" derken aslında hep o sabit, ayakta duran yapının varlıklarından bahseder. Devletin başındaki kişiye "Staatsoberhaupt" demesi ise bu yapının en tepesindeki "baş"ı, yani en görünür kısmını işaret eder. Tıpkı bizim "devlet kapısı" derken somut bir binayı değil, soyut bir makamı kastetmemiz gibi, Alman zihni de "Staatsgewalt" dediğinde devletin kaba kuvvetini değil, o sabit yapıyı ayakta tutan meşru gücü anlar. Kelimeler farklı yollardan gelseler de, zihinler aynı soyutlama kabiliyetini gösterir.